Saran Kumar Thalapula 
PY Reddy 
వెనుజులా అధ్యక్షుడు నికోలస్ మదురోను అమెరికా దళాలు బంధించడం అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో ఒక పెను సంచలనంగా మారింది. ఈ పరిణామాన్ని అమెరికా ఆధిపత్యానికి నిదర్శనంగా అభివర్ణించిన అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, పశ్చిమ అర్ధగోళంలో తన మాటే చెల్లుబాటు అవుతుందని స్పష్టం చేస్తూ ‘డాన్రో సిద్ధాంతాన్ని’ (Donroe Doctrine) తెరపైకి తెచ్చారు. వెనుజులా చమురు సంపదపై నియంత్రణ సాధించడమే కాకుండా, లాటిన్ అమెరికా దేశాలను తన చెప్పుచేతల్లో ఉంచుకునేందుకు ట్రంప్ అనుసరిస్తున్న ఈ దూకుడు విదేశాంగ విధానం ప్రాంతీయ దేశాల మధ్య తీవ్ర చీలికను తెచ్చింది. అర్జెంటీనా, ఈక్వెడార్ వంటి దేశాలు దీనిని స్వాగతిస్తుండగా, బ్రెజిల్, మెక్సికో వంటి దేశాలు సార్వభౌమాధికారానికి ముప్పుగా భావిస్తూ తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నాయి.
డాన్రో సిద్ధాంతం మరియు ప్రాంతీయ చీలిక
మదురో బంధీ కావడం వెనుక అమెరికా ప్రదర్శించిన సైనిక శక్తి లాటిన్ అమెరికాలో ఒక కొత్త శకానికి నాంది పలికింది. జేమ్స్ మన్రో సిద్ధాంతానికి సరికొత్త రూపమిస్తూ ట్రంప్ ప్రకటించిన ‘డాన్రో సిద్ధాంతం’, ఇతర అగ్రరాజ్యాలైన రష్యా, చైనా ప్రభావాన్ని ఈ ప్రాంతం నుండి తుడిచిపెట్టేందుకు ఉద్దేశించబడింది. మెక్సికో గల్ఫ్ను ‘గల్ఫ్ ఆఫ్ అమెరికా’గా పేరు మార్చడం నుండి వెనుజులా నౌకా దళాలపై దిగ్బంధనం విధించడం వరకు ట్రంప్ తీసుకున్న నిర్ణయాలు అమెరికా ప్రత్యక్ష జోక్యానికి అద్దం పడుతున్నాయి. ఇది కేవలం ఒక నియంతను గద్దె దించడం మాత్రమే కాక, తమకు అనుకూలమైన నాయకులను నియమించుకునే వ్యూహంగా కనిపిస్తోంది.
ఈ పరిణామం లాటిన్ అమెరికా దేశాలను రెండు వర్గాలుగా విభజించింది. అర్జెంటీనా అధ్యక్షుడు జేవియర్ మిలీ వంటి ట్రంప్ సిద్ధాంతకర్తలు దీనిని “ప్రజాస్వామ్య విజయం”గా అభివర్ణిస్తుండగా, బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు లూలా మరియు మెక్సికో అధ్యక్షురాలు క్లాడియా షైన్బామ్ దీనిని అంతర్జాతీయ చట్టాల ఉల్లంఘనగా పేర్కొంటున్నారు. ముఖ్యంగా, 2024 ఎన్నికల్లో గెలిచిన ప్రతిపక్షాలను కాదని, మదురో విధేయురాలైన డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్తో కలిసి పనిచేయాలని ట్రంప్ నిర్ణయించుకోవడం వెనుజులా ప్రజాస్వామ్య భవిష్యత్తుపై నీలినీడలు కమ్ముకునేలా చేసింది. ప్రజాస్వామ్యం కంటే అమెరికా ప్రయోజనాలకే పెద్దపీట వేస్తున్నారన్న విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి.
దీని పర్యావసానంగా, మిగిలి ఉన్న వామపక్ష ప్రభుత్వాలపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. క్యూబా, కొలంబియా వంటి దేశాలకు ట్రంప్ ఇప్పటికే హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. ముఖ్యంగా మెక్సికోలోని డ్రగ్ కార్టెళ్లను అణచివేయడంలో విఫలమైతే కఠిన చర్యలు తప్పవని హెచ్చరించడం సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలకు దారితీయవచ్చు. ఈ రాజకీయ ఆధిపత్య పోరు కేవలం వెనుజులాకే పరిమితం కాకుండా, రానున్న రోజుల్లో మొత్తం దక్షిణ అమెరికా ఖండం యొక్క రాజకీయ దిశను మార్చే అవకాశం ఉంది.
చమురు సంపదపై పట్టు మరియు టారిఫ్ యుద్ధాలు
వెనుజులా పతనం వెనుక అతిపెద్ద ఆకర్షణ అక్కడి అపారమైన చమురు నిధులు. “మేమే వెనుజులాను నడుపుతాము మరియు చమురు రంగాన్ని నియంత్రిస్తాము” అని ట్రంప్ చేసిన వ్యాఖ్యలు అమెరికా ఆర్థిక ప్రయోజనాలను స్పష్టం చేస్తున్నాయి. వెనుజులా చమురు ఎగుమతులపై గతంలో విధించిన ఆంక్షలు ఆ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుంగదీయగా, ఇప్పుడు నేరుగా వనరులను స్వాధీనం చేసుకోవడం ద్వారా తన ఇంధన భద్రతను బలపరుచుకోవాలని అమెరికా చూస్తోంది. ఇది గ్లోబల్ ఆయిల్ మార్కెట్లో వెనుజులాను ఒక కీలుబొమ్మగా మార్చే ప్రమాదం ఉంది.
ట్రంప్ ప్రభుత్వం టారిఫ్లు మరియు ఆంక్షలను ఒక ఆయుధంగా వాడుకుంటూ లాటిన్ అమెరికా దేశాలను దారిలోకి తెచ్చుకుంటోంది. తమ మాట వినని దేశాలపై భారీ పన్నులు విధించడం, మద్దతు ఇచ్చే దేశాలకు ఆర్థిక ప్యాకేజీలు ప్రకటించడం ద్వారా ‘ఆర్థిక దౌత్యం’ నడుపుతోంది. దీనివల్ల వెనుజులాలోని గిత్తల పండుగ వంటి స్థానిక ఉత్సవాలు మరియు వాణిజ్యం కూడా దెబ్బతిన్నాయి. చమురు ధరలు తగ్గి అమెరికాకు లాభం చేకూరినా, వెనుజులా ఆర్థికంగా తిరిగి కోలుకోవడానికి దశాబ్దాల కాలం పట్టవచ్చు.
పర్యావసానంగా, ప్రాంతీయ వాణిజ్య ఒప్పందాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయి. చైనా పెట్టుబడులను అడ్డుకోవడం ద్వారా ఆ ప్రాంత ఆర్థిక వ్యవస్థపై అమెరికా గుత్తాధిపత్యాన్ని సాధిస్తోంది. ఆర్థిక నిపుణుల విశ్లేషణల ప్రకారం, ఇది ఒక రకమైన ‘ఆర్థిక వలసవాదం’ (Economic Colonialism). వెనుజులా ప్రజలు తమ సొంత వనరుల నుండి లబ్ధి పొందకుండా, అవి అమెరికా కంపెనీల పరమయ్యే అవకాశం ఉంది. ఇది సామాజికంగా మరింత పేదరికానికి మరియు అసమానతలకు దారితీస్తుందని ఆర్థికవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు.
జోక్యవాద చరిత్ర పునరావృతం
వెనుజులాలో జరుగుతున్న పరిణామాలు గతాన్ని గుర్తుచేస్తున్నాయి. 1900ల ప్రారంభంలో అమెరికా కంపెనీల ప్రయోజనాల కోసం మధ్య అమెరికా దేశాలను ఆక్రమించిన ‘బనానా వార్స్’ (Banana Wars) , 1970లలో సైనిక నియంతలకు మద్దతు ఇచ్చిన చీకటి రోజులను మదురో అరెస్టు గుర్తుకు తెస్తోంది. ఈ జోక్యవాదం వల్ల వెనుజులాలో సామాజిక అశాంతి నెలకొంది. మదురో మద్దతుదారులు, వ్యతిరేకుల మధ్య ఘర్షణలు వీధుల్లో హింసకు దారితీస్తున్నాయి. వేలాది మంది ప్రజలు భయంతో ప్రాణాలను అరచేతిలో పెట్టుకుని దేశం విడిచి వెళ్తున్నారు.
సామాజికంగా, ఇది ఒక తరగతి పోరాటంగా మారుతోంది. అమెరికా మద్దతు ఉన్న వర్గాలకు, స్థానిక సార్వభౌమాధికారాన్ని కోరుకునే వర్గాలకు మధ్య అగాధం పెరుగుతోంది. బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు లూలా అన్నట్లుగా, ఇది లాటిన్ అమెరికా రాజకీయాల్లో అత్యంత ప్రమాదకరమైన సంప్రదాయాన్ని నెలకొల్పింది. పౌర హక్కుల కంటే సైనిక బలప్రయోగం ద్వారా మార్పు తీసుకురావడం వల్ల ప్రజల్లో అభద్రతా భావం పెరిగింది. ముఖ్యంగా వెనుజులాలో చిక్కుకున్న విదేశీయులు, భారతీయులు ఆహారం, విద్యుత్ లేక అల్లాడుతున్న ఉదంతాలు మానవత్వానికి పరీక్షగా నిలుస్తున్నాయి.
దీని పర్యావసానంగా, లాటిన్ అమెరికా అంతటా అమెరికా వ్యతిరేక భావజాలం మళ్లీ ఊపందుకునే అవకాశం ఉంది. చిలీ, కొలంబియా వంటి దేశాల్లో నిరసనలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. బలవంతపు అధికార మార్పిడి వల్ల కలిగే సామాజిక గాయాలు మానడానికి చాలా సమయం పడుతుంది. అమెరికా “fix” చేస్తామంటున్న వెనుజులా భవిష్యత్తు, అక్కడి ప్రజల అభీష్టానికి అనుగుణంగా కాకుండా అగ్రరాజ్య అవసరాలకు అనుగుణంగా మారడం ఒక మానవీయ విషాదం.
#Venezuela #MaduroCaptured #DonroeDoctrine #GlobalPolitics #LatinAmerica #OilDiplomacy
Doctorate in Journalism with 29 years of hands-on experience in print, electronic, and digital media, alongside sustained academic engagement as a postgraduate instructor in journalism and communication studies.
