PY Reddy 
Saran Kumar Thalapula 
భారత పార్లమెంటరీ చరిత్రలో అరుదైన ఘట్టం చోటుచేసుకుంటూ, లోక్సభ స్పీకర్ ఓం బిర్లాను పదవి నుంచి తొలగించేందుకు ప్రతిపక్ష పార్టీలు వ్యూహాత్మక అడుగు వేశాయి. సభా నిర్వహణలో ఆయన “ఏకపక్షంగా” వ్యవహరిస్తున్నారని, ప్రతిపక్ష గొంతుకను నొక్కుతున్నారని ఆరోపిస్తూ కాంగ్రెస్, సమాజ్వాదీ పార్టీ, డీఎంకే వంటి ప్రధాన పార్టీలు స్పీకర్పై అవిశ్వాస తీర్మానాన్ని ప్రతిపాదించాయి. రాజ్యాంగంలోని అధికరణ 94(సి) ప్రకారం లోక్సభ సెక్రటరీ జనరల్కు నోటీసు అందజేయడంతో, ఈ వివాదం తేలే వరకు స్పీకర్ తన విధులకు దూరంగా ఉండాలని నిర్ణయించుకోవడం రాజకీయ వర్గాల్లో పెను సంచలనంగా మారింది.
రాజ్యాంగ ప్రక్రియ-అభియోగాలు
కాంగ్రెస్ ఉపనేత గౌరవ్ గొగోయ్, చీఫ్ విప్ కె. సురేష్ తదితరులు సమర్పించిన ఈ నోటీసు స్పీకర్ నిష్పాక్షికతపై తీవ్ర ప్రశ్నలను లేవనెత్తింది. రాష్ట్రపతి ప్రసంగానికి ధన్యవాదాలు తెలిపే తీర్మానంపై చర్చ సందర్భంగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ సమాధానం ఇవ్వకుండా అడ్డుకోవడం మరియు ప్రతిపక్ష సభ్యులపై తప్పుడు ఆరోపణలు చేయడం వంటి అంశాలను విపక్షాలు ప్రధానంగా ప్రస్తావించాయి. ఈ నోటీసులో 118 మంది సభ్యులు సంతకాలు చేశారు. స్పీకర్ స్థానంలో ఉండి ఒక పార్టీకి అనుకూలంగా వ్యవహరించడం పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్య విలువలకే విరుద్ధమని వారు వాదిస్తున్నారు.
రాజ్యాంగం ప్రకారం, స్పీకర్ను తొలగించే తీర్మానం పరిశీలనలో ఉన్నప్పుడు ఆయన సభా అధ్యక్ష స్థానంలో కూర్చోలేరు. అందుకే ఓం బిర్లా స్వచ్ఛందంగా విధులకు దూరంగా ఉండటం ద్వారా సాంప్రదాయాన్ని పాటించారు. ఈ ప్రక్రియ ముగిసే వరకు డిప్యూటీ స్పీకర్ లేదా ప్యానెల్ స్పీకర్లు సభను నడిపించాల్సి ఉంటుంది. ఈ పరిణామం అధికార, ప్రతిపక్షాల మధ్య పెరుగుతున్న అంతరాన్ని మరియు సభా నిర్వహణలో తలెత్తిన ప్రతిష్టంభనను స్పష్టం చేస్తోంది.
ఆదిపత్య పోరు
ఈ వివాదం కేవలం స్పీకర్ పదవికి సంబంధించింది మాత్రమే కాదు, ఇది పార్లమెంటులో సంఖ్యాబలం మరియు ఆధిపత్య పోరుకు నిదర్శనం. గత కొన్ని రోజులుగా సభలో జరుగుతున్న పరిణామాలు, సభ్యుల సస్పెన్షన్లు మరియు మైక్ కట్ చేయడం వంటి ఫిర్యాదులే నేడు ఈ తీవ్ర నిర్ణయానికి దారితీశాయి. ప్రభుత్వం ఈ చర్యను ప్రతిపక్షాల “బ్లాక్ మెయిల్ రాజకీయం”గా అభివర్ణిస్తుండగా, తమకు సభలో మాట్లాడే అవకాశం ఇవ్వనప్పుడు ఇలాంటి రాజ్యాంగబద్ధ పోరాటాలే శరణ్యమని విపక్షాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
ప్రధాని మోదీ సభకు వచ్చి సమాధానం చెప్పాల్సిన బాధ్యత ఉందని, స్పీకర్ ఆయనకు వంత పాడటం సరికాదని విపక్షాల ప్రధాన వాదన. ఈ నోటీసుపై చర్చ జరిగి ఓటింగ్ జరిగితే, అది ఎన్డీయే ప్రభుత్వానికి ఒక నైతిక పరీక్షగా మారుతుంది. లోక్సభలో ప్రస్తుతం ఉన్న బలాబలాల ప్రకారం తీర్మానం నెగ్గడం కష్టమైనప్పటికీ, స్పీకర్ స్థాయి వ్యక్తిపై ఇలాంటి నోటీసు రావడం ప్రభుత్వ ప్రతిష్టపై ప్రభావం చూపుతుంది.
రాబోయే రోజుల్లో ఈ అంశం పార్లమెంటు ఉభయ సభలను కుదిపేసే అవకాశం ఉంది. ప్రభుత్వం మరియు ప్రతిపక్షం మధ్య సమన్వయం కుదిరితే తప్ప సభ సజావుగా సాగడం కష్టమనిపిస్తోంది. ఈ రాజకీయ సంక్షోభం ఏ మలుపు తిరుగుతుందో మరియు ఓం బిర్లా భవిష్యత్తు ఏంటో తెలియాలంటే సభలో జరిగే చర్చల వరకు వేచి చూడాల్సిందే.
#OmBirla #LokSabha #ParliamentNews #OppositionProtest #Democracy
Doctorate in Journalism with 29 years of hands-on experience in print, electronic, and digital media, alongside sustained academic engagement as a postgraduate instructor in journalism and communication studies.