PY Reddy 
గల్ఫ్లో యుద్ధ మేఘాలు!
ఢీ.. అంటే ఢీ.. అంటున్న అగ్రరాజ్యం, ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్
ఆరవ రోజుకు చేరిన నిరసనల పర్వం.
మిడిల్ ఈస్ట్ రాజకీయాల్లో ఉద్రిక్తతలు మరోసారి శిఖరాగ్రానికి చేరుకున్నాయి. ఇరాన్ జాతీయ కరెన్సీ ‘రియల్’ (Rial) దారుణంగా పడిపోవడంతో మొదలైన ఆర్థిక నిరసనలు, ఇప్పుడు ప్రభుత్వంపై తిరుగుబాటుగా మారాయి. ఈ క్రమంలో అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ సోషల్ మీడియా వేదికగా చేసిన “లాక్డ్ అండ్ లోడెడ్” (Locked and Loaded) వ్యాఖ్యలు అగ్నికి ఆజ్యం పోశాయి. శాంతియుత నిరసనకారులపై ఇరాన్ ప్రభుత్వం హింసకు పాల్పడితే అమెరికా రంగంలోకి దిగుతుందని ట్రంప్ హెచ్చరించారు.
గత ఏడాది జూన్ 2025లో ఇరాన్ అణు కేంద్రాలపై అమెరికా బాంబు దాడులు చేసినప్పటి నుండి ఇరు దేశాల మధ్య దౌత్య సంబంధాలు పూర్తిగా తెగిపోయాయి. తాజా పరిణామాల నేపథ్యంలో, ఇరాన్ ఉన్నతాధికారులు కూడా అంతే ఘాటుగా స్పందిస్తూ అమెరికా జోక్యం చేసుకుంటే ఆ ప్రాంతంలోని అమెరికన్ సైనిక స్థావరాలు లక్ష్యంగా దాడులు తప్పవని హెచ్చరిస్తున్నారు. వివిధ అంతర్జాతీయ మీడియా సంస్థలు మరియు నిఘా వర్గాల విశ్లేషణల ప్రకారం, ఇరాన్లో పరిస్థితులు 2022 నాటి మహ్సా అమిని నిరసనలను తలపిస్తున్నాయి.
ట్రంప్ హెచ్చరిక – ఇరాన్ అణు యుద్ధం తర్వాత మారిన పరిస్థితి
జూన్ 2025లో జరిగిన ‘మిడ్ నైట్ హామర్’ (Midnight Hammer) ఆపరేషన్లో భాగంగా ఫోర్డో, నతన్జ్ మరియు ఇస్ఫహాన్ అణు కేంద్రాలపై అమెరికా భారీ బాంబు దాడులు చేసింది. ఈ దాడుల తర్వాత ఇరాన్ తన సైనిక సామర్థ్యాన్ని సరిహద్దుల్లో మోహరించింది. తాజాగా ట్రంప్ చేసిన “మేము సిద్ధంగా ఉన్నాము, నిరసనకారుల రక్షణకు వస్తాము” అనే ప్రకటన ఇరాన్ సార్వభౌమాధికారానికి సవాల్గా మారింది. ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాగ్చీ స్పందిస్తూ, “మా సార్వభౌమాధికారాన్ని అతిక్రమిస్తే ఎక్కడ గురిపెట్టాలో మా సైన్యానికి తెలుసు” అని తీవ్రంగా హెచ్చరించారు.
ఒక ఉదంతం గమనిస్తే, ట్రంప్ తన ట్రూత్ సోషల్ (Truth Social) ప్లాట్ఫారమ్లో ఈ హెచ్చరికలు జారీ చేసిన కొద్ది గంటల్లోనే ఇరాన్ సెక్యూరిటీ చీఫ్ అలీ లారిజానీ, ఈ అస్థిరత వెనుక అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్ హస్తం ఉందని ఆరోపించారు. అమెరికా తన సైనికుల భద్రత గురించి ఆలోచించుకోవాలని, ఇరాన్ అంతర్గత వ్యవహారాల్లో తలదూర్చితే ప్రాంతీయ విధ్వంసం తప్పదని హెచ్చరించారు.
దీని పర్యావసానంగా, పశ్చిమాసియాలోని అమెరికా సైనిక స్థావరాల వద్ద హై అలర్ట్ ప్రకటించారు. ఖతార్లోని అల్ ఉదైద్ ఎయిర్ బేస్ వంటి చోట్ల భద్రతను కట్టుదిట్టం చేశారు. గత జూన్లో ఇరాన్ ఈ బేస్పై క్షిపణి దాడులు చేసిన నేపథ్యంలో, ట్రంప్ వ్యాఖ్యలు మరోసారి ప్రత్యక్ష యుద్ధానికి దారితీస్తాయనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. నిరసనకారులకు బహిరంగంగా మద్దతు తెలపడం ద్వారా ట్రంప్ ఒక సాహసోపేతమైన, కానీ ప్రమాదకరమైన ఎత్తుగడ వేశారని దౌత్యవేత్తలు భావిస్తున్నారు.
రియల్ పతనం – ఆరవ రోజుకు చేరిన నిరసనలు
ఇరాన్ కరెన్సీ విలువ ఒక అమెరికన్ డాలర్కు 1.4 మిలియన్ రియల్స్కు పడిపోవడంతో ప్రజల ఆగ్రహం కట్టలు తెంచుకుంది. నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్ని తాకడం, విద్యుత్ మరియు నీటి కొరత నిరసనలకు ప్రధాన కారణమయ్యాయి. మొదట ఆర్థిక సంక్షోభంపై మొదలైన ఆందోళనలు, ఇప్పుడు “మాకు ముల్లాలు వద్దు” (We want the mullahs gone) అనే రాజకీయ నినాదాల వైపు మళ్లాయి. ఇప్పటివరకు జరిగిన హింసలో కనీసం ఏడుగురు నిరసనకారులు మరణించినట్లు అనధికారిక నివేదికలు తెలుపుతున్నాయి.
ఉదాహరణకు, లోరెస్థాన్ ప్రావిన్స్లో 21 ఏళ్ల అమీర్ హెస్సామ్ ఖొదయారి అనే యువకుడు భద్రతా దళాల కాల్పుల్లో మరణించడం నిరసనకారులను మరింత రెచ్చగొట్టింది. ఆయన అంత్యక్రియల సమయంలో వేలాది మంది ప్రజలు భద్రతా దళాలకు వ్యతిరేకంగా నినాదాలు చేశారు. నిరసనకారులు కేవలం టెహ్రాన్కే పరిమితం కాకుండా క్యూమ్ (Qom), ఇస్ఫహాన్ వంటి కీలక నగరాలకు కూడా విస్తరించారు. క్షేత్రస్థాయి నుండి అందుతున్న వీడియోల ప్రకారం, పోలీసులు నిరసనకారులపై టియర్ గ్యాస్ మరియు లైవ్ బుల్లెట్లను వాడుతున్నారు.
దీని పర్యావసానంగా ఇరాన్ ప్రభుత్వం సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫారమ్లపై ఆంక్షలు విధించింది. నిరసనలకు సంబంధించిన సమాచారం బయటకు రాకుండా ఇంటర్నెట్ షట్డౌన్లు నిర్వహిస్తోంది. ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ వీడియోలు మరియు నినాదాలు కృత్రిమ మేధ (AI) సృష్టించినవని, ప్రజలంతా ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగానే ఉన్నారని వితండవాదం చేస్తోంది. అయితే, ఆర్థిక కష్టాలు తట్టుకోలేక సామాన్య ప్రజలు వీధుల్లోకి రావడం ప్రస్తుత ప్రభుత్వ మనుగడకే ముప్పుగా మారింది.
అమెరికా జోక్యంలో రిస్క్ ఎంత?
నిరసనకారులకు అమెరికా మద్దతు తెలపడం ఒక చారిత్రక మలుపు. గతంలో బరాక్ ఒబామా 2009 నిరసనల సమయంలో మద్దతు ఇవ్వకపోవడం ఒక తప్పిదమని పేర్కొన్నారు. కానీ ట్రంప్ నేరుగా “మేము రక్షణకు వస్తాము” అనడం ద్వారా ఇరాన్ ప్రభుత్వానికి నిరసనకారులపై “విదేశీ ఏజెంట్లు” అనే ముద్ర వేసే అవకాశాన్ని ఇచ్చింది. ఇంటర్నేషనల్ క్రైసిస్ గ్రూప్ విశ్లేషకుల ప్రకారం, ట్రంప్ వ్యాఖ్యలు నిరసనకారులకు బలాన్ని ఇచ్చినా, ప్రభుత్వం మరింత క్రూరంగా అణచివేసేందుకు సాకుగా మారవచ్చు.
ఒక ఉదంతం గమనిస్తే, ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మొహమ్మద్ బగేర్ ఖాలిబాఫ్ మాట్లాడుతూ, అమెరికా చేసే ఏ చిన్న పొరపాటైనా వారి స్థావరాలన్నీ ‘చట్టబద్ధమైన లక్ష్యాలు’ (Legitimate Targets) అవుతాయని హెచ్చరించారు. ఇది కేవలం మాటల యుద్ధమేనా లేక ఇరాన్ అణు కేంద్రాలపై దాడుల తర్వాత జరిగే రెండో భారీ యుద్ధమా అన్నది ఉత్కంఠగా మారింది. ఇరాన్ వద్ద ఉన్న బాలిస్టిక్ క్షిపణులు గల్ఫ్ దేశాల్లోని అమెరికా ప్రయోజనాలను దెబ్బతీయగలవు.
దీని పర్యావసానంగా ప్రపంచ మార్కెట్లో చమురు ధరలు ఒక్కసారిగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఐక్యరాజ్యసమితి సెక్రటరీ జనరల్ ఆంటోనియో గుటెర్రెస్ ఇప్పటికే ఇరు దేశాలు సంయమనం పాటించాలని, దౌత్య మార్గాల ద్వారా సమస్యను పరిష్కరించుకోవాలని విజ్ఞప్తి చేశారు. కానీ ఇరాన్ లోపల పెరుగుతున్న అసంతృప్తి మరియు బయట నుండి అమెరికా హెచ్చరికల మధ్య, 2026 ప్రారంభం ప్రపంచ శాంతికి ఒక అగ్నిపరీక్షగా మారింది.
#IranProtests #DonaldTrump #GlobalSecurity #MiddleEastCrisis #RialCollapse #IranUSWar
Doctorate in Journalism with 29 years of hands-on experience in print, electronic, and digital media, alongside sustained academic engagement as a postgraduate instructor in journalism and communication studies.
