మధ్యప్రదేశ్లోని భగీరథ్పురా ప్రాంతంలో కలుషిత తాగునీటి కారణంగా 1,400 మంది తీవ్ర అస్వస్థతకు గురికాగా, 11 మంది ప్రాణాలను కోల్పోయారు, చాలా మందికి దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య సమస్యలు సంభవించడం హార్దిక్ మానవ హక్కుల, ప్రభుత్వ బాధ్యత అంశాలను బలంగా ఊపుతోంది.
భగీరథ్పురాలో నీటి సంక్షోభం: ఘోరం ఎలా మొదలైంది?
భగీరథ్పురా ప్రాంతంలో స్థానికులు డిసెంబరు 25 నుండి తాగునీటిలో దుర్వాసనపై, అలర్జీ, రుచిపై ఫిర్యాదులు చేస్తున్నప్పటికీ, నియంత్రణలు తీర్మానాలకు ఆలస్యంగా స్పందించినట్లు రిపోర్ట్లు చెబుతున్నాయి. అలాంటి పురాతన పైప్లైన్లో లీకేజీ కారణంగా డ్రైనేజ్ నీరు తాగునీటితో కలిసింది.
దీని ఫలితం ఏమిటంటే- అలర్జీ, డయరియా, విరేచన, జ్వరం వంటి లక్షణాలతో 2,000కి పైగా మంది అస్వస్థతకు గురిచేయబడినట్లు స్థానిక ఆరోగ్య వివరాలు వెల్లడిస్తున్నాయి.
“ఇండోర్ – దేశంలో అత్యంత శుభ్రమైన నగరం” అనే పూర్వ ఖ్యాతికి విరుద్దంగా ఇక్కడున్న నీటి మానిటరింగ్, పైప్లైన్ పరిశ్రమలో ఉన్న సాంకేతిక నిర్లక్ష్యం, పునరుద్ధరణ ప్రాజెక్టుల ఆలస్యం వంటి అంశాలు పెద్ద ప్రశ్నగా నిలుస్తున్నాయి.
దురదృష్టవశాత్తు మొత్తం 11 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు, వీరిలో చిన్నారి, వృద్ధులు, మహిళలు కూడా ఉన్నారు; మరికొందరి పరిస్థితి ఇంకా విషమంగా ఉన్నట్లు వైద్య సమాచారం నివేదికలు చెబుతున్నాయి.
మునిసిపాలిటీ వ్యవస్థాపక లోపాలు?
భగీరథ్పురా పైప్లైన్ మార్చడానికి 2025 ఆగస్టులోనే టెండర్ దాఖలు అయినప్పటికీ, పనులు పూర్తిచేయడంతో ఆలస్యం అయినట్లు అధికారులు గుర్తించారు. ఈ ఆలస్యం సమయంలో డ్రైనేజ్ నీరు తాగునీటిలో కలిసిపోయింది, దీని ఫలితంగా ప్రజలు అస్వస్థతకు గురయ్యారు. నిర్వహణ వైఫల్యం స్పష్టంగా కనిస్తోంది.
స్థానిక పౌరులు డిసెంబర్ 25 నుంచి ఫౌల్-స్మెల్ నీటిపై ఫిర్యాదులు చేసినప్పటికీ, అత్యవసర పరిష్కార చర్యలు తీసుకోని కారణంగా సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఇది ఒక పబ్లిక్ హెల్త్ ఇమర్జెన్సీగా మారింది, గణాంకాలు మరియు ఆరోగ్య విభాగం నివేదికలు అదే సూచిస్తున్నాయి. తాగునీటి సరఫరా వ్యవస్థలో భవిష్యత్తులో వచ్చే ప్రమాదాలు అంచనా వేయడానికి మునిసిపల్ కరోనా ముందు నుంచే ర్యాండ్మ్ సాంప్లింగ్, రియల్-టైమ్ టెస్టింగ్ లేదు అనేదే పెద్ద లోపంగా వెలుగులోకి వచ్చింది. కేవలం సంగ్రహణ ఆధారంగా మాత్రమే సమాచారం తీసుకోవడం నీటి స్వచ్ఛతను గుర్తించడ అనే జరగడం లేదు.
ఈ వైద్య సంక్షోభం కారణంగా 1,400 మంది అస్వస్థతకు గురై, భయాందోళన చెందుత, ఆర్థిక భారాలు మోస్తున్నారు. కేవలం మరణాల సంఖ్యే కాదు, వారి కుటుంబాల జీవనాధారంపై ఈ సంఘటన తీవ్రమైన ప్రభావం చూపుతోంది. ఈ ఘటనకు సంబంధించి ఒక పీహెచ్ఈ ఉద్యోగి ఒకరిని తప్పించారు. ఇద్దరిని సస్పెండ్ చేశారు. అదనంగా త్రిసభ్య విచారణా కమిటీని ఏర్పాటు చేశారు. మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్ట్ కూడా detailed report కోరినట్లు సమాచారం.
పరిపాలనపై తీవ్రమైన విమర్శలు
నేషనల్ హ్యూమన్ రైట్స్ కమిషన్ కూడా ఈ ఘటనపై suo motu కొగ్నిజెన్స్ తీసుకొని నివేదిక కోరింది. నిర్లక్ష్యమే కారణమైతే ఇది ప్రజా హక్కులపై పెద్ద రూపంలో ఉల్లంఘన అని కొన్ని మానవ హక్కుల వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఈ సంఘటనను సాధారణ అంశం కాదని, పౌర సాధికారతకు సంబంధించిన సమస్యగా పరిగణిస్తోంది.
భవిష్యత్తులో పట్టుకోవలసిన మార్గాలు: నివారణకు చర్యలు
సాఫ్ట్వేర్-ఆధారిత రియల్-టైమ్ నీటి పరీక్షా పాయింట్లు ఏర్పాటు చేసి ఆటోమేటెడ్ రిపోర్టింగ్ సిస్టమ్ ద్వారా తక్షణ హెచ్చరికలు విధానాన్నిఏర్పాటు చేయాలి. పాత పైప్లైన్లను సమర్థవంతంగా మార్పిడి, డ్రైనేజ్-వాటర్ ప్రమాదాలను గుర్తించి, వాటిని నిరోధించాలి.
ప్రమద సంకేతాలు వచ్చిన వెంటనే స్థానిక ప్రజలు అధికారులకు నివేదిక అందించే విధానాన్ని అప్రమత్తం కమ్యూనికేషన్ ఛానల్గా ఏర్పాటు చేయాలి. ఇతర ప్రాధాన్యతా పనులు ఆలస్యమవుతున్నప్పుడు, సంక్షోభం రాకముందే పర్యాటకమైన నిర్వాహక యంత్రాంగం మార్గదర్శకత అవసరం.
#IndoreWaterCrisis
#PublicHealthEmergency
#MunicipalNegligence
#ContaminatedWater
#HumanRights
PY Reddy 
Saran Kumar Thalapula