PY Reddy 
-
అరబ్ మిత్రదేశాల మధ్య మొదలైన ఆధిపత్య పోరు
-
యెమెన్ యుద్ధక్షేత్రంలో సౌదీ అరేబియా మారుస్తున్న వ్యూహాలు.
మిడిల్ ఈస్ట్ రాజకీయాల్లో ఎప్పుడూ మిత్రపక్షాలుగా ఉండే సౌదీ అరేబియా, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE) మధ్య ఇప్పుడు విభేదాలు భగ్గుమన్నాయి. యెమెన్ వేదికగా సౌదీ అరేబియా చేపట్టిన తాజా దాడులు మరియు యూఏఈకి జారీ చేసిన ‘రెడ్ లైన్’ హెచ్చరికలు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో సంచలనం సృష్టిస్తున్నాయి. ప్రాంతీయ ఆధిపత్యం కోసం జరుగుతున్న ఈ పోరులో మిత్ర దేశాల మధ్య గ్యాప్ పెరగడం గల్ఫ్ దేశాల సుస్థిరతకు సవాల్గా మారింది.
యెమెన్ అంతర్యుద్ధంలో ఇరు దేశాలు కలిసి పనిచేసినప్పటికీ, ఇప్పుడు క్షేత్రస్థాయిలో తమ ప్రయోజనాల కోసం పరస్పరం వ్యతిరేక దిశలో పయనిస్తున్నాయి. సౌదీ అరేబియా తన సరిహద్దు భద్రతను సాకుగా చూపి దాడులు ముమ్మరం చేస్తుంటే, యూఏఈ తన సొంత ప్రయోజనాల కోసం యెమెన్లోని వేర్పాటువాద గ్రూపులను ప్రోత్సహిస్తోందనేది ప్రధాన వివాదం. ఈ క్రమంలో సౌదీ అరేబియా వైఖరి మరింత కఠినంగా మారింది.
సౌదీ దాడుల వెనుక అసలు కారణం – హౌతీల ముప్పు
యెమెన్లోని హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు సౌదీ సరిహద్దులపై డ్రోన్లతో దాడులు చేస్తుండటంతో, సౌదీ అరేబియా తన గగనతల రక్షణ కోసం భారీ దాడులకు దిగింది. యెమెన్ రాజధాని సనా మరియు చుట్టుపక్కల ఉన్న ఆయుధ సంపత్తిని లక్ష్యంగా చేసుకుని సౌదీ వాయుసేన బాంబుల వర్షం కురిపిస్తోంది. ఇది కేవలం రక్షణ చర్య మాత్రమే కాదని, తమ ప్రాబల్యాన్ని చాటుకోవడమేనని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఉదాహరణకు, గతంలో సౌదీ చమురు క్షేత్రాలపై హౌతీలు చేసిన దాడులు సౌదీ ఆర్థిక వ్యవస్థను దెబ్బతీశాయి. అప్పటి నుంచి హౌతీల వెనుక ఉన్న ఇరాన్ మద్దతును తుడిచిపెట్టాలని సౌదీ కంకణం కట్టుకుంది. తాజాగా యెమెన్ భూభాగంలో జరుగుతున్న ఆయుధ తయారీ కేంద్రాలపై సౌదీ చేస్తున్న దాడులు ఈ వ్యూహంలో భాగమే. అయితే ఈ క్రమంలో పౌర నష్టం జరగడం అంతర్జాతీయంగా ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
దీని పర్యావసానంగా యెమెన్లో మానవతా సంక్షోభం మరింత ముదిరింది. ఆహారం, మందుల కొరతతో లక్షలాది మంది ప్రజలు అలమటిస్తున్నారు. సౌదీ అరేబియా తన ఆధిపత్యాన్ని కాపాడుకునే క్రమంలో యుద్ధాన్ని పొడిగిస్తోందని ఐక్యరాజ్యసమితి హెచ్చరిస్తోంది. అయినప్పటికీ, తమ దేశ భద్రత విషయంలో రాజీ పడే ప్రసక్తే లేదని సౌదీ యువరాజు మొహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్ సంకేతాలు పంపుతున్నారు.
యూఏఈకి సౌదీ హెచ్చరిక – రెడ్ లైన్ దాటితే అంతే!
యెమెన్ విషయంలో యూఏఈ అనుసరిస్తున్న స్వతంత్ర వైఖరి సౌదీ అరేబియాకు ఆగ్రహం కలిగిస్తోంది. ముఖ్యంగా యెమెన్ దక్షిణ ప్రాంతంలోని వేర్పాటువాదులకు యూఏఈ మద్దతు ఇవ్వడం ద్వారా అక్కడ తన సొంత పట్టును సాధించాలని చూస్తోంది. ఇది సౌదీ ప్రతిపాదించిన ‘యెమెన్ సమగ్రత’కు విరుద్ధమని సౌదీ భావిస్తోంది. అందుకే, ఒక స్థాయిని దాటితే తీవ్ర పరిణామాలు ఉంటాయని సౌదీ అరేబియా, యూఏఈకి ‘రెడ్ లైన్’ హెచ్చరిక జారీ చేసింది.
ఒక ఉదంతం గమనిస్తే.. యెమెన్ రేవు పట్టణాలైన ఏడెన్ మరియు సోకోత్రా దీవులపై పట్టు కోసం యూఏఈ చేస్తున్న ప్రయత్నాలు సౌదీకి మింగుడు పడటం లేదు. వాణిజ్య పరంగా ఈ రేవు పట్టణాలు అత్యంత కీలకం కావడంతో, యూఏఈ అక్కడ తన సైనిక ఉనికిని పెంచుకుంటోంది. మిత్ర దేశంగా ఉంటూనే తమ ప్రయోజనాలకు గండికొడుతున్న యూఏఈ తీరుపై సౌదీ నేతలు తీవ్ర అసంతృప్తితో ఉన్నారు.
దీని పర్యావసానంగా సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ మధ్య ఉన్న ఆర్థిక మరియు రక్షణ ఒప్పందాలు దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. ఓపెక్ (OPEC) చమురు ఉత్పత్తి కోటా విషయంలో కూడా ఇరు దేశాల మధ్య విభేదాలు ఉన్నాయి. యూఏఈ తన విదేశాంగ విధానంలో దూకుడు ప్రదర్శించడం వల్ల, సౌదీ అరేబియా తన పెద్దన్న పాత్రకు ముప్పు వాటిల్లుతుందని భయపడుతోంది. ఈ విభేదాలు గల్ఫ్ కోఆపరేషన్ కౌన్సిల్ (GCC) బలహీనపడటానికి దారితీయవచ్చు.
అంతర్జాతీయ ప్రయోజనాలు – అమెరికా వైఖరి
సౌదీ అరేబియా మరియు యూఏఈ మధ్య జరుగుతున్న ఈ ఘర్షణలో అమెరికా పాత్ర కూడా కీలకంగా మారింది. మిడిల్ ఈస్ట్లో తన ఇద్దరు ప్రధాన మిత్రుల మధ్య యుద్ధం జరగడం అమెరికాకు ఇబ్బందికరంగా మారింది. యెమెన్లో శాంతి స్థాపన కోసం అమెరికా చేస్తున్న ప్రయత్నాలకు ఈ అంతర్గత విభేదాలు అడ్డుగా మారుతున్నాయి. ఇరాన్ ప్రాబల్యాన్ని తగ్గించాలంటే ఈ రెండు దేశాలు కలిసి ఉండటం అత్యవసరం.
ఉదాహరణకు, ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న హౌతీలను ఎదుర్కోవడానికి సౌదీకి అమెరికా ఆయుధాలను సరఫరా చేస్తోంది. అయితే అదే సమయంలో మానవ హక్కుల ఉల్లంఘన జరుగుతోందంటూ కొన్ని ఆంక్షలు కూడా విధిస్తోంది. యూఏఈ మాత్రం రష్యాతో కూడా సంబంధాలను మెరుగుపరుచుకుంటూ తన దౌత్య మార్గాలను విస్తరించుకుంటోంది. ఈ భిన్నమైన వ్యూహాలు ఇరు దేశాల మధ్య అగాధాన్ని మరింత పెంచుతున్నాయి.
దీని పర్యావసానంగా మిడిల్ ఈస్ట్లో శక్తి సమతుల్యత (Balance of Power) మారుతోంది. ఇరాన్ వంటి శత్రు దేశాలు ఈ మిత్రపక్షాల విభేదాలను తమకు అనుకూలంగా మలుచుకునే అవకాశం ఉంది. ఒకవేళ సౌదీ, యూఏఈల మధ్య సయోధ్య కుదరకపోతే యెమెన్ యుద్ధం మరో దశాబ్దం పాటు కొనసాగే ప్రమాదం ఉంది. చివరకు ఈ ‘రెడ్ లైన్’ హెచ్చరికలు కేవలం మాటలకే పరిమితం అవుతాయా లేక ప్రత్యక్ష ఘర్షణకు దారితీస్తాయా అన్నది వేచి చూడాలి.
#SaudiArabia #UAE #YemenConflict #MiddleEastNews #GlobalPolitics
Doctorate in Journalism with 29 years of hands-on experience in print, electronic, and digital media, alongside sustained academic engagement as a postgraduate instructor in journalism and communication studies.
